Node.js ile Mikroservis Mimarisinin Temelleri

Mikroservis mimarisi, tek bir uygulamayı küçük, bağımsız çalışan servisler olarak bölme felsefesiyle yükseliyor. Node.js, hafif yapısı ve etkin/az bellek tüketimi sayesinde bu yaklaşım için en popüler dillerden birini oluşturuyor. Burada, mikroservislerin temel kavramlarını tanıttıktan sonra, Express, Docker ve Docker Compose ile gerçekçi bir örnek üzerinden adım adım ilerleyeceğiz.

1. Mikroservis Nedir?

Mikroservis, tek bir işlevi yerine getiren ve kendi veri tabanına sahip olan bağımsız bir bileşen olarak tanımlanır.

• Yüksek bağımsızlık ve esneklik
• Tek bir servis için hızlı sprint döngüleri
• Farklı diller ve altyapılarla aynı proje içinde bulunabilir
• Servis arası iletişim sayesinde ölçeklenebilirlik

2. Node.js ile Neden Mikroservis?

Node.js, event‑driven ve non‑blocking I/O modeli sayesinde aynı anda birçok bağlantıyı yönetebilir. Bu, mikroservis ortamında içerik yönetim, veri işleme, telemetri gibi görevleri eşzamanlı şekilde yönetmek için ideal.

3. Örnek Proje Yapısı

Projemizde üç mikroservis öne çıkacak: Auth Service, Product Service ve Order Service. Her servis kendi Express sunucusuna, Docker konteynerine ve JSON‑tabanlı bir veri deposuna (örnek olarak SQLite) sahip olacak.

3.1. Auth Service

npm init -y
npm install express jsonwebtoken bcryptjs body-parser

Auth servisinin temel kod bloğu:

const express = (() => {
  const app = express();
  app.use(express.json());
  const users = [];

  app.post('/register', (req, res) => {
    const { email, password } = req.body;
    const hashed = bcryptjs.hashSync(password, 10);
    users.push({ email, password: hashed });
    res.json({ message: 'Kayıt başarılı' });
  });

  app.post('/login', (req, res) => {
    const { email, password } = req.body;
    const user = users.find(u => u.email === email);
    if (!user || !bcryptjs.compareSync(password, user.password)) return res.status(401).json({ error: 'Geçersiz kimlik bilgisi' });
    const token = jsonwebtoken.sign({ email }, 'secret-key', { expiresIn: '1h' });
    res.json({ token });
  });

  app.listen(3001, () => console.log('Auth Service listening on 3001'));
})();

3.2. Product Service

npm install express sqlite3

Product servisinde tarayıcıdan ürünleri ekleyip listeleyebileceğiz. Basit SQLite tablosu ile örnek uç noktalar:

const express = (() => {
  const app = express();
  app.use(express.json());
  const db = new sqlite3.Database(':memory:');
  db.run("CREATE TABLE products(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT, price REAL)");

  app.post('/products', (req, res) => {
    const { name, price } = req.body;
    db.run("INSERT INTO products(name, price) VALUES(?,?)", [name, price]);
    res.json({ message: 'Ürün eklendi' });
  });

  app.get('/products', (req, res) => {
    db.all("SELECT * FROM products", [], (err, rows) => {
      if (err) return res.status(500).json({ error: err.message });
      res.json(rows);
    });
  });

  app.listen(3002, () => console.log('Product Service listening on 3002'));
})();

3.3. Order Service

Order servisi, Auth ve Product servislerinikullanarak sipariş oluşturacak. İçerik doğrulaması için axios kullanılacak.

npm install express axios jsonwebtoken body-parser

const express = (() => {
  const app = express();
  app.use(express.json());

  app.post('/orders', async (req, res) => {
    const token = req.headers.authorization?.split(' ')[1];
    if (!token) return res.status(401).json({ error: 'Token yok' });
    try {
      const decoded = jsonwebtoken.verify(token, 'secret-key');
      const { products } = req.body; // array of { id, quantity }
      const productDetails = await Promise.all(products.map(async p => {
        const response = await axios.get(`http://product:3002/products`).then(r => r.data.find(d => d.id === p.id));
        return { ...p, name: response.name, price: response.price };
      }));
      const total = productDetails.reduce((t, p) => t + p.price * p.quantity, 0);
      res.json({ user: decoded.email, items: productDetails, total });
    } catch (e) {
      res.status(401).json({ error: 'Geçersiz token' });
    }
  });

  app.listen(3003, () => console.log('Order Service listening on 3003'));
})();

4. Docker ve Docker Compose ile Her Servisi Konteynere Taşıma

Her servisin Dockerfile’ı tek satır: node:18-slim tabanında bağımlılıkları indirip başlatma komutunu kullanabilirsiniz.

# Dockerfile (örnek)
FROM node:18-slim
WORKDIR /app
COPY package*.json ./
RUN npm install
COPY . .
EXPOSE 3001
CMD ["node", "index.js"]

Şimdi tüm servisleri aynı dosyada tanımlayabileceğimiz docker-compose.yml:

version: '3.8'
services:
  auth:
    build: ./auth
    ports:
      - '3001:3001'
    networks:
      - api-network
  product:
    build: ./product
    ports:
      - '3002:3002'
    networks:
      - api-network
  order:
    build: ./order
    ports:
      - '3003:3003'
    depends_on:
      - auth
      - product
    environment:
      - AUTH_SERVICE=http://auth:3001
      - PRODUCT_SERVICE=http://product:3002
    networks:
      - api-network
networks:
  api-network:

Bu yapı sayesinde her servis kendi konteynerde çalışır, aynı zamanda servisler birbirine tanımlı ağ üzerinden ulaşır.

5. En İyi Uygulamalar

• Health Check Endpoints: Her servisten /health ile kontrol edilmesi sağlanmalı.
• Swagger / OpenAPI Dokümantasyonu: Uç noktaların otomatik anlatımı için swagger-jsdoc kullanabilirsiniz.
• Center Git Repos: Tek bir monorepo’da packages klasörleriyle servisleri ayrı klasörlerde tutabilirsiniz.
• CI/CD Pipelines: GitHub Actions ile docker buildx kullanarak hızlı images elde edebilirsiniz.

6. Sonuç

Node.js ile mikroservis mimarisi, ölçeklenebilirliği, esnekliği ve hızlı geliştirme döngülerini bir araya getiriyor. Docker Compose ile basit bir ortamda bile üretime hazır bir deneme ortamı oluşturabilirsiniz. Bu rehberde gösterilen temel yapı, gerçek dünya senaryolarında genişletilebilecek sağlam bir başlangıç noktası sağlar.